Doğrunun Göreliliği ve Yaşamın Temel Yasası

İnsanlık tarihi, evreni ve yaşamı anlamlandırma çabasıyla ortaya atılmış sayısız varsayım ve icatla doludur. Bilimsel metot, “deneme-yanılma” süreciyle birçok bilginin geçici olduğunu kanıtlamış; bugün doğru kabul edilen verilerin, yarın yeni bulgularla yerini daha gelişmiş olanlara bırakacağını göstermiştir. Bu dinamik süreçte, evrensel ve değişmez bir etik düzenin inşa edilmesi zor görünmektedir; zira doğrular ve yanlışlar, çoğunluk tarafından kabul edilebilirliğine göre şekillenmekte, öznel farklılıklar nedeniyle kalıcılığını yitirmektedir. Dolayısıyla, kainatın işleyişi içinde “mutlak doğru” kavramının bilimsel olarak tartışmaya açık kalması, kaçınılmaz bir gerçekliktir.
Evrimsel Süreçte Etik ve Yaşamın Temeli
Canlı yaşamının evrimsel süreci içinde hukuki, ahlaki ve sosyolojik normlar, büyük oranda öznel yargılara dayanmaktadır. Ancak, kainatın fiziksel yasaları çerçevesinde bakıldığında, tüm canlılar için geçerli tek bir temel gerçeklik mevcuttur: Yaşamsal gereksinimlerin karşılanması. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde de ifade edildiği üzere; nefes alabilmek, uygun sıcaklıkta bulunmak ve besin temin etmek, biyolojik varlığın sürmesi için gereken “en temel ve genel geçer” doğa kanunudur.
Bu noktada, varlığını sürdürme içgüdüsünü merkeze alan yaklaşım, etik değerlerin en rafine hali olarak tanımlanabilir. Evrimsel süreçte hayatta kalma ve neslini devam ettirme motivasyonu, “yaşamak için her yol mübahtır” ilkesini biyolojik bir zorunluluk olarak ortaya koyar.
Toplumsal Düzen ve Bireysel Özgürlük
Günümüzün karmaşık sosyo-ekonomik yapısında ve kapitalist düzenin manipülatif ağları içinde birey, kendi varlığını koruma mücadelesi verirken bazı ikilemlerle karşılaşmaktadır. Toplum tarafından dayatılan normlar, “doğru ve yanlış” kavramlarını yeniden tanımlarken, bireyin özgünlüğü bu dayatmalarla çatışmaktadır.
Bu bağlamda;
Sorumluluk Bilinci: Birey, kendi yaşamını idame ettirirken diğer canlıların yaşam alanını daraltmamaya ve sistemsel zararlardan kaçınmaya özen göstermelidir. İslam gibi kadim geleneklerde “kul hakkı” kavramıyla vurgulanan bu hassasiyet, toplumsal dengenin korunması adına evrensel bir etik karşılığa sahiptir.
Zeka ve Farkındalık: Tarih boyunca toplumun kalıplarını sorgulayan, analitik düşünme yetisiyle olayları “peygamberane” bir vizyonla değerlendiren bireyler, insanlığın evrimsel gelişiminde öncü rol oynamıştır. Bu, mistik bir lütuftan ziyade, doğru verilerle beslenmiş mantıksal bir yetkinlik ve zihinsel bir devrimdir.
Sonuç ve Aydınlanma
Kainatın maddesel düzeni ve yaşamın devamlılığı hiyerarşisi, dışarıdan dayatılan dogmatik kurallardan ziyade, biyolojik ve mantıksal zorunluluklarla şekillenir. Toplumsal yargıların öznelliği, bu temel gerçeklik karşısında zamanla gücünü yitirmektedir.
İnsanoğlunun en kompleks formunda yaşadığı bu süreçte, “neyin doğru veya yanlış” olduğunu dışsal otoritelere sormak yerine, kendi etik pusulasını ve vicdani değerlerini, yaşamın temel biyolojik gerçeklikleri ile harmanlayan özgür bireylerin ortaya çıkışı, aydınlanmanın nihai hedefidir. Her bireyin kendi yaşam amacını ve etik değerlerini, evrensel gerçeklerle uyum içinde, ancak dış yargılardan bağımsız olarak belirleyebildiği bir yaşam modeli, insanlığın varoluş amacına en yakın duran formdur.

Ömer durcan..