BİR YAZAR YALANCI MIDIR YOKSA BİR HAYÂLPEREST MİDİR? -ZÜMRÜT ÖZGÜLER

Bana kalırsa bu ikisinin birleştiği ince çizgide yürüyen tek insandır. Yazar, olmayan şeyleri varmış gibi anlatır. Bir romancı hiç var olmamış bir kasabada yaşayan insanları, onların çocukluklarını, korkularını, sevinçlerini sayfalarca yazar. Okur da buna inanır. Oysa ortada gerçekten böyle bir kasaba yoktur.  Hiç yaşanmamış bir aşkı belki hiç yaşamamış bir insanın acısını satırlara döker. Dışarıdan bakınca bu bir yalana benzer. Ama garip olan şu ki; insan bazen hiç var olmamış bir karakterde kendini bulur. Gerçek hayatta hiç tanımadığı birinin acısına üzülür. Bir roman kahramanı öldüğünde içi burkulur. Çünkü yazar aslında olmayan şeyleri anlatarak var olan duyguları ortaya çıkarır. Yazarın yalancılığı, insanı kandıran bir yalancılık değildir. Daha çok, gerçeği başka bir elbiseyle anlatmaya benzer. Bir yazarın kurduğu cümlelerin içinde insan kendini buluyorsa, o yalan artık gerçeğin başka bir yüzüne dönüşür. Belki de bu yüzden birçok yazar, en doğru cümlelerini uydurdukları hikâyelerin içinde söyler.

Bazı insanlar yaşadığı acıyı doğrudan anlatamaz. Mesela çocukluğunda yalnız kalmış biri çıkıp bunu açıkça söyleyemeyebilir. Ama bir hikâyede, yağmur altında otobüs bekleyen küçük bir çocuğu anlatır. O çocuğun üşümesini, kimsenin gelip onu almamasını yazar. İşte orada aslında kendi gerçeğini anlatıyordur. Hikâye hayaldir ama hissin kendisi gerçektir. Mesela eski bir sandalye, çoğu insan için sadece eskimiş bir eşyadır. Ama bir yazar o sandalyeye bakınca yıllardır aynı yerde oturan yaşlı bir adamı düşünebilir. Belki her akşam pencereden aynı yolu izleyen birini, ya da artık dönmeyecek birini bekleyen sessiz bir kadını.

Yazar, hakikati doğrudan söyleyemeyen kişidir. Çünkü bazı gerçekler çıplak hâliyle fazla serttir. İnsan bazen en derin acısını bile bir hikâyenin içine saklayarak anlatabilir. İşte bu yüzden yazar, gerçeği saklayan değil; ona dayanılabilir bir şekil veren kişidir.

Öte yandan bir yazarın içinde güçlü bir hayalperest de yaşar. Herkes aynı sokağa bakarken onun başka şeyler görmesi bundandır. Boş bir bankta yarım kalmış bir hayat, eski bir perdede unutulmuş bir bekleyiş, sessiz bir odada yıllardır söylenmeyen cümleler hisseder.

Hayal kurmak onun kaçışı değil, dünyayı anlama biçimidir. Ama gerçek hayalperestler, sanıldığı kadar dünyadan kopuk insanlar değildir. Aksine onlar, dünyanın eksik kalan yanlarını en çok fark edenlerdir. Bir yazarın hayalleri çoğu zaman gerçeklerden doğar. İnsanların sustuğu yerde konuşur, unuttuğu yerde hatırlar. Bu yüzden bir yazarı yalnızca yalancı demek haksızlık olur. Çünkü onun uydurdukları bazen hayatın kendisinden daha gerçektir. Sadece hayalperest demek de eksik kalır. Yazar gerçeği hayalin içinden anlatan kişidir.

Ama bir yazar yalnızca gerçeği gizleyen biri değil, aynı zamanda büyük bir hayalperesttir de. Çünkü herkesin sıradan gördüğü şeylerde başka anlamlar arar. İnsanların “abartıyorsun” dediği yerde yazarın hayal gücü başlar. Bir çocuk gökyüzüne bakıp bulut görür. Yazar bazen orada geçmişini görür. Bir başkası kalabalık bir trende sadece insanları fark eder. Yazar ise suskun yüzlerin içinde yarım kalmış hayatlar hisseder. Çünkü hayal kurmak, yazar için sadece üretmek değildir; anlamaya çalışmaktır. Dünya ona çoğu zaman eksik görünür. Bu eksikliği kelimelerle tamamlamaya uğraşır. Çoğu zaman da en büyük hayallerini, en büyük kırgınlıklarından üretir. Çok yalnız kalan biri kalabalık hikâyeler yazabilir. Sevgi görmeyen biri unutulmaz aşklar anlatabilir. Kırılmış biri mutlu sonlar kurabilir. Çünkü bazen insan yaşayamadığı şeyleri yazarak tamamlamaya çalışır. Belki de bu yüzden yazarlık biraz yaradır. İnsan bir yere kadar sadece hayal kurduğu için yazmaz. İçinde taşımakta zorlandığı şeyler olduğu için de yazar. Bazı cümleler aslında bir çığlığın sessiz hâlidir.

Biraz yalancı gibi görünür. Biraz hayalperest gibi yaşar. Ama aslında yaptığı şey, insan ruhunu görünür kılmaktır.

13.05.2026

ZÜMRÜT ÖZGÜLER